De dag na de moord op Martin Luther King vraagt Jane Elliott zich af, hoe ze deze gebeurtenis, als onderwijzeres uit een blank, christelijk dorp in de VS, aan haar blanke christelijke leerlingen uit kan leggen. Haar klas is nog nooit in contact gekomen met mensen met een andere huidskleur, laat staan met de ellende die door racisme wordt veroorzaakt. Hoe moet Elliott de kinderen kennis laten maken met het bestaan van discriminatie? Op basis van deze vraag ontwikkelt ze de browneyed/blue-eyed training. Door mensen van elkaar te onderscheiden aan de hand van hun oogkleur, wordt discriminatie zichtbaar.

In de week na de moord leert Jane Elliott haar leerlingen een oud spreekwoord: "Oh grote manitoe, behoedde me ervoor dat ik nooit een ander veroordeel, alvorens ik een mijl in zijn mocassins gelopen heb." Zij besluit, haar leerlingen de mogelijkheid te bieden een mijl in de schoenen van iemand anders te lopen. Iemand die niet blank of christelijk is. Kijk naar de film 'Eye of the storm' en zie het verbazingwekkende resultaat.

In de twintig jaar daaropvolgend reist zij rond om de training aan klassen uit het basis- en voortgezet onderwijs te geven. Daarna wordt ze gevraagd om de training ook aan volwassenen te geven. Hierover gaan de films 'Eye to eye' en 'Blue Eyed/Blauäugig'. Nu doet zij de workshop bij grote bedrijven en instellingen, zoals het leger, universiteiten, de geheime dienst, brandweer en de telefoonmaatschappij. Daarnaast geeft zij drie uur durende presentaties om haar werk te verduidelijken en te promoten. De vereniging eyetoeye verzorgt de trainingen en presentaties in Europa.

De training

De training is gebaseerd op het opdelen van een groep mensen, aan de hand van hun oogkleur. De 'blauwogigen' worden zo behandeld en bekeken, zoals niet-blanken, allochtonen en niet-christenen traditiegetrouw in onze samenleving worden behandeld en bekeken. Alle negatieve vooroordelen die we in onze samenleving kennen, worden losgelaten op deze groep. De mensen met blauwe ogen worden in de training als inferieur geclassificeerd en behandeld. Uiteindelijk gaan zij zich inferieur voelen en bevestigen zo het vooroordeel.

De visie

Discriminatie en racisme zijn aangeleerde vaardigheden. Ze ontstaan niet door erfelijke aanleg. Mensen worden dus niet als racisten geboren, ze worden zo gemaakt. Maar alles wat aangeleerd is, kan ook weer worden afgeleerd. Het gaat om het inzicht en de erkenning dat racisme in onze samenleving bestaat. Leef je in hoe het voelt wanneer jij of iemand anders uit jouw omgeving gediscrimineerd wordt.

De training laat zien hoe onzinnig en destructief discriminatie is. Dit geldt voor beide groepen! Het idee dat de hoeveelheid pigment in onze huid, afkomst en intelligentie beïnvloedt, is absurd. Toch is onze samenleving overtuigd van dit vooroordeel.

De deelnemers

De leden van de bevoorrechte bruinogige groep worden om hun medewerking verzocht. Zonder de medewerking van deze "zwijgende" meerderheid kan racisme niet bestaan. De deelnemers in de blauwogige groep worden niets verzocht en niets medegedeeld. Zij worden net zo min voorbereid op het slachtoffer zijn van racisme, als een niet-blank of allochtoon kind in een racistische samenleving. "Als het u hier niet bevalt, dan gaat u maar terug naar waar u vandaan komt. Wij zijn beter af zonder u", is de houding naar deze groep. Alle deelnemers worden alleen aangesproken op hun gedrag tijdens de training. Opvattingen, levensverhalen of ervaringen staan niet ter discussie, want niet-blanken en allochtonen worden ook niet negatief behandeld op grond van hun karakter of hun levensverhaal. Ze worden beoordeeld op basis van hun huidskleur, uiterlijk, herkomst of afstamming. Op deze manier geeft de training een waardheidsgetrouw beeld van wat er zich afspeelt in onze samenleving. Óf de deelnemers iets leren en wát ze leren door middel van deze training is hun eigen verantwoordelijkheid. De ingrediënten zijn in ieder geval aanwezig.

De les

Discriminatie is een machtsspel waarbij de dominante groep zich, ten koste van de gedomineerde groep, sterker en rijker maakt. Alleen de eerste groep kan de voorwaarden veranderen. Hoe? Heel eenvoudig: de dominante groep stopt met discriminatie, stopt met anderen op grond van fysieke, onveranderbare kenmerken als bijvoorbeeld huidskleur, geslacht of oogkleur, te behandelen.

In de training zijn alle kenmerken van een machtsstrijd herkenbaar. Zichtbaar wordt dat de machtsstrijd zich overal afspeelt, of het nu is op de werkvloer, in de politiek, op school of thuis. Het is altijd daar, waar en wanneer er middelen worden verdeeld. Het doel van deze strijd is om als winnaar uit de bus te komen, maar het tragische is dat hierbij uiteindelijk iedereen verliest. Ook de dominante groep! Zij beperken zelf de kwaliteit van hun leven, omdat ze enorm veel tijd en inspanning besteden aan het onderdrukken van anderen. Daarnaast worden ze zelf mogelijk slachtoffer van hun eigen onderdrukking. Bijvoorbeeld wanneer een jongere een negatieve houding heeft tegenover ouderen, dan loopt hij, als hij ouder wordt, het risico zelf slachtoffer te worden van de steeds toenemende vijandelijkheden jegens deze groep.

Dus wanneer wordt toegestaan dat mensen op grond van onveranderbare fysieke eigenschappen negatief worden behandeld, hebben we uiteindelijk alleen maar te maken met slachtoffers.

This page was last modified on Friday, 30-Jan-2004 18:53:14 CET
eyetoeye ist ein Service von Jürgen Schlicher
Steiermarkstr. 103, 47249 Duisburg
Tel.: 0203 / 60 49 548 , mobil: 0173/21 30 327
E-Mail: info@eyetoeye.org, www.eyetoeye.org